Login
Hasło
    
Opisy, zdjęcia, filmy
 


Szampan - Wielkie romanse zawsze nawiązują się przy szampanie mawiał Balzac


Szampańskie wino z bąbelkami

Szampan (z franc. champagne, od vin de Champagne) to szczególny rodzaj wina musującego, nazwę swą zawdzięczający Szampanii, regionowi w północno-wschodniej Francji, głównemu miejscu jego produkcji. W odróżnieniu od szampana, którego nazwa została zastrzeżona w 1911 r., inne francuskie wina musujące produkowane metodą szampańską nazywane są „mousseux”. Z kolei w Szampanii produkuje się również wina o słabej mocy, które noszą inne nazwy: czerwone (Bouzy), białe (Coteaux champenois) lub różowe (rosé des Riceys). Jednak w tej historycznej prowincji produkuje się głównie wina białe musujące ze szczepów winogron chardonnay, pinot noir i pinot meunier, które nazywane są po prostu „szampanem”, bez podawania szczegółów.

Historia szlachetnego trunku

Uprawa winorośli w Szampanii sięga epoki gallo-romańskiej, kiedy to Rzymianie posadzili pierwsze krzewy winne w tym regionie. Uprawa winorośli przetrwała dzięki staraniom kleru, w szczególności z Reims i Châlons-en-Champagne. W epoce feudalnej wina z Szampanii zakwalifikowano do „win francuskich” (vins de France). Za panowania Henryka IV utrwaliło się w Paryżu określenie „wino szampańskie”, ale w regionie ta nazwa przyjmowała się trudno, ponieważ samo słowo champagne oznaczało nieużytki, nadające się tylko na pastwiska dla owiec.

W ciągu XVII w. wina z Szampanii zyskiwały coraz więcej zwolenników na dworach królewskich Francji i Anglii na skutek działań kilku rodzin paryskich, które posiadały ziemie w Szampanii. Tamten wiek charakteryzował się także ewolucją win szampańskich zgodnie z upodobaniami konsumentów win szarych, bardzo słabo zabarwionych, które w opinii winiarzy źle dojrzewają w beczkach.

Skarb zamknięty w butelce

Szampan jest butelkowany od lat 1660, aby zapewnić najlepsze zachowanie aromatu (utoczenie z beczki przed końcem pierwszej fermentacji), ale w zamian stał się on naturalnie gazowany (szczególnie szampany o słabej zawartości alkoholu, słabo zabarwione i utoczone z beczki w okresie równonocy wiosennej). Ta cecha musowania przysparza wielu trosk winiarzom, do tego stopnia, że szampan nazywany jest „winem diabelskim” lub saute-bouchon (wystrzeliwacz korków) z powodu wybuchających butelek lub wystrzeliwanych pod ciśnieniem korków. Z tych powodów, gdyby Anglicy nie stali się zwolennikami tego musującego wina, nie byłby on być może taki, jak jest obecnie, ponieważ od tamtej epoki Anglicy zaczęli hurtowo kupować od mieszkańców Szampanii beczki musującego wina, które butelkowali potem sami. To oni stwierdzili, że najlepszym okresem do wytworzenia musowania wina jest wiosna. W 1676 poeta londyński pisał: musujący szampan szybko dodaje sił biednym zmęczonym kochankom.

W 1670 Pérignon (1638-1715), mnich-szafarz opactwa benedyktyńskiego w Hautvillers, był pierwszym winiarzem stosującym dobór winogron, który poprawia jakość i eliminuje niektóre wady wina. Także dom Pérignon wprowadził używanie korka z dębu, przywiązanego do butelki włóknem konopnym nasyconym olejem, co pozwala winu zachować świeżość i pianę. Ponadto kazał wzmocnić butelki (wykonywane z grubego szkła), aby uniknąć ich wybuchania. Mimo dokonań tego mnicha przyczyna musowania wina pozostawała nieznana, aż do badań Pasteura nad fermentacją w XIX w. Kopalnie kredy w pobliżu opactwa Dom Pérignona były wykorzystywane do przechowywania szampana w stałej temperaturze i wilgotności. Później specjalnie w tym celu wykuwano w pokładach kredy kolejne piwnice na wino.

Kanonik Jean Godinot napisał w 1718, że „od ponad 20 lat Francuzi zaczęli gustować w winie musującym” (szampan musujący miał być po raz pierwszy we Francji wprowadzony do sprzedaży w specjalnych butelkach około 1695). Z innych danych archiwalnych wynika, że około 1729 r. Nicolas Ruinart założył w Reims pierwszy kantor handlujący musującym winem z Szampanii. W 1730 założono podobny zakład „Chanoine Frères” w Épernay.

W XVIII w. szampan zaczął zdobywać międzynarodowe uznanie, dzięki właścicielom słynnych „domów szampana” (maisons de champagne), którzy zapewniali reklamę, np. Florenz-Louis Heidsieck i Claude Moët, później w XIX w. dzięki Pierre-Nicolas-Marie Perriet-Jouët i rodzinie Bollinger. Również niektóre kobiety po śmierci mężów kontynuowały ich działalność, m.in. panie: Pommery, Perrier i Clicquot (nazwana Grande Dame de Champagne „Wielką Panią Szampana”), które także przyczyniły się do rozsławienia szampana. Talleyrand nazwał szampana „winem cywilizacji”.

Co ciekawe, trunek ten jest produkowany wyłącznie w „strefie winiarskiej” (zone viticole). Należą do niej: Montagne de Reims (departament Marne), Vallée de la Marne (departamenty: Marne, Aisne i Seine-et-Marne), Côte des blancs (departament Marne), Vignoble de l’Aube, Bar-sur-Aube, Bar-sur-Seine (Aube i Haute-Marne).

Szampan wyróżnia się wieloma oryginalnymi cechami. Zbiór winogron jest ręczny, ponieważ jest istotne, aby winogrona dotarły w doskonałym stanie do miejsca tłoczenia. Łączenie różnych odmian winogron, łączenie różnych cru (win z różnych gmin Szampanii) i różnych roczników jest prawie regułą, w tym celu, żeby zapewnić ciągłość jakości produkcji winiarskiej i stałość cech organoleptycznych. Podanie rocznika jest dopuszczalne (lecz nie obowiązkowe) w przypadku łączenia win z tego samego rocznika. Na ogół jest to wskazówka wysokiej jakości. Szampan to wino musujące utrzymywane pod ciśnieniem w butelce, zamkniętej korkiem w kształcie grzyba (w przeciwieństwie do korków cylindrycznych), przytrzymywanym kapslem i kagańcem z drutu. Pęcherzyki gazu tworzą się na nierównościach kieliszka (preferowany jest wysmukły kieliszek do szampana). Marka jest podstawowym elementem identyfikacji szampanów. Jest to jedyne francuskie wino różowe, które może być wytwarzane przez łączenie wina czerwonego (z Szampanii) z winem białym. Różowy szampan uzyskuje się również, pozwalając skórce czarnych winogron zabarwić sok po wyciśnięciu.

Dopuszczalnych jest wiele odmian winorośli z rodziny pinot, w tym trzy najczęściej wykorzystywane to: chardonnay (winogrona białe, 26% obsadzonej powierzchni, dają wina świeże i delikatne), pinot noir (winogrona czarne o bezbarwnym miąższu, 37% obsadzonej powierzchni, dają jednak sok biały, ponieważ skórka nie ma czasu zabarwić soku podczas tłoczenia, pinot meunier (winogrona czarne o bezbarwnym miąższu, dojrzewają nieco później niż pinot noir, 37% obsadzonej powierzchni, daje wino podobne do pinot noir, ale bardziej owocowe i o mniejszej zdolności do konserwacji).

Właściwości zdrowotne szampana

Dwutlenek węgla w bąbelkach pochodzi tylko z drugiej fermentacji i nie jest dodawany sztucznie tak jak w innych winach musujących albo napojach gazowanych. Jak wszystkie wina białe szampan jest moczopędny, więc zaleca się go spożywać osobom cierpiącym na zatrzymywanie moczu. Napój ten jest bogaty w przyswajalne sole mineralne, w szczególności w potas, wapń, magnez i siarkę. Posiada więc własności oczyszczające, detoksykacyjne i przeciwzapalne. Działa też na reumatyzmy, stany zapalne górnych dróg oddechowych i alergie. Szampan zawiera również oligo-elementy (pierwiastki potrzebne organizmowi w śladowych ilościach), z których np. cynk wpływa korzystnie na regulację w systemie nerwowym. Przed wynalezieniem leków psychotropowych szampan był znany jako środek antydepresyjny po prostu alkohol w nim zawarty szybko uderzał do głowy. Napój ten zawiera również fosfor i lit, pierwiastki ważne dla równowagi nastrojów.


Jak rozpoznać dobry szampan?

  • Producent podaje na etykiecie nazwę (champagne) i firmę, zawartość cukru (np. brut) i alkoholu (zwykle 12%), objętość, miejsce produkcji i kraj pochodzenia (Francja), rok produkcji (w przypadku szampana jednorocznikowego). Na etykiecie może też być tytuł Grande Marque i informacja o typie, np. Blanc de Blancs.


Perfekcyjne otwieranie trunku

  • Otwieraniu szampana powinno towarzyszyć ciche syknięcie. Żadnych wybuchów! By to osiągnąć, należy usunąć druciany koszyczek, przytrzymać korek kciukiem drugiej ręki. Butelkę nachyloną pod kątem 45 st. obracać trzeba prawą dłonią delikatnie raz w jedną, raz w drugą stronę, cały czas kontrolując wysuwanie się korka. Ujęty mocno korek należy tak przytrzymać, aby nie wystrzelił, a dźwięk był jak najcichszy.



Pokaż wszystkie artykuły...