Login
Hasło
    
Opisy, zdjęcia, filmy
 


Pomidorowe zdrowie


Jeszcze przed 1939 rokiem pomidor uważany był za warzywo niesmaczne, okropnie pachnące i drogie. Dziś nie ma chyba człowieka, który nie jadłby tej rośliny. Pomidor jadalny pochodzi z południowoamerykańskich Andów. W ciągu trwania wieloletnich wędrówek ludów został szybko rozpowszechniony dalej na północ. Początkowo hodowlany pomidor był wielkości wiśni. Dzięki zdolnościom ogrodniczym Majów i Azteków warzywo po pewnym czasie uzyskało rozmiary podobne dzisiejszym. Obserwując proces wzrostu tego cennego warzywa, mówiono o nim tomana, czyli puchnie. Od tego spostrzeżenia zapewne wzięły się kolejne określenia xictomatl, a później tomatl. Do dziś w wielu językach pomidor nosi nazwę tomato, tomate lub podobnie. Pomidor trafił do Europy dopiero po odkryciu Ameryki przez Kolumba. Już w XVI w. pomidory były uprawiane we Włoszech, a potem i w innych krajach południowoeuropejskich. Za sprawą królowej Bony zostały także sprowadzone do Polski. Polska nazwa pomidora pochodzi od włoskiego pomidori, co znaczy „złote jabłka”. Początkowo w Europie pomidory uważane były za rośliny ozdobne i nikt nie chciał ich jeść. Ponadto uważano, że owoc ten powodował niebezpieczny szał miłosny lub był trucizną. Na szczęście szybko doceniono smak i możliwości kulinarne, które daje pomidor i w XIX w. dotarł także do Polski, choć tak naprawdę stał się stałym elementem jadłospisu dopiero w czasach powojennych.

Trzy kolory

Oprócz tradycyjnych i dobrze wszystkim znanych czerwonych pomidorów w naszej kuchni pojawiają się także pomidory żółte oraz zielone, niedojrzałe. Żółte są pod względem zawartości witamin tak samo wartościowe jak czerwone, chociaż jest w nich trochę mniej drogocennego likopenu. Bardzo ostrożnie powinniśmy natomiast podchodzić do pomidorów zielonych. Nie zawierają one tylu substancji odżywczych, co dojrzałe, mają natomiast znacznie więcej tomatyny, która jest szkodliwym alkaloidem. Uaktywnia się on zwłaszcza po skropieniu warzyw octem. Dlatego właśnie jedzenie znacznych ilości sałatki z zielonych pomidorów z sosem na bazie octu może powodować bóle głowy. Z kolei tomatyna pod wpływem temperatury traci wszystkie swoje szkodliwe właściwości, dlatego można śmiało jeść przetwory sporządzone ze smażonych i gotowanych zielonych pomidorów.

Na straganie możemy kupić aż kilka odmian pomidorów. Odmiany mięsiste o okrągłym kształcie, żeberkowatej powierzchni, o masie ok. 50-120 g są najlepsze do kanapek, sosów i zup. Odmiany o jajowatym kształcie i intensywnym zapachu są idealne do sałatek i na marynaty, ponieważ nie rozgotowują się na miazgę i przy tym nie tracą cennego pomidorowego zapachu. Pomidory koktajlowe są okrągłe i drobne. Są dość soczyste i bardzo aromatyczne. Najlepiej nadają się do jedzenia w całości, np. w sałatkach, przystawkach, szaszłykach warzywnych, koreczkach itp.

Jak kupować?

Kupując pomidory, należy zwrócić uwagę na to, czy są jędrne i nieuszkodzone. Jeśli zamierzamy spożytkować je od razu, wybierajmy tylko te, które są całkowicie dojrzałe, ponieważ surowe, lekko zielone pomidory są trujące ze względu na obecność tomatyny, która dopiero w procesie dojrzewania całkowicie się wytraca. Kupując pomidory, wybierajmy te dojrzałe i dobrze wybarwione. Zawierają one więcej beta-karotenu i likopenu. Mocny, pomidorowy aromat świadczy o tym, że roślinie pozwolono spokojnie dojrzewać na krzaku, a nie pędzono jej sztucznie bądź nie zmuszano do szybszego dojrzenia. Pamiętajmy, aby przed jedzeniem lub przetwarzaniem umyć pomidory w ciepłej, bieżącej wodzie. Jest to niezbędne, bo na powierzchni owocu zbierają się środki chemiczne używane do ochrony roślin. Pomidory należy kroić bezpośrednio przed podaniem i jak najszybciej zalać sosem, sokiem z cytryny lub oliwą. W ten sposób zapobiega się wypłynięciu wraz z sokiem cennych substancji odżywczych. Warto pamiętać, że enzym – askorbinaza, znajdujący się w ogórkach – niszczy zawartą w pomidorach witaminę C. Dlatego też należy unikać sałatek łączących te dwa warzywa. Sałatki z pomidorów doskonale komponują się ze świeżymi ziołami, a szczególnie z oregano, bazylią i rozmarynem.

Niedojrzałe pomidory możemy kupić tylko, jeśli planujemy wykorzystać je dopiero za kilka dni. Wówczas można położyć je na parapecie okiennym, gdzie spokojnie dojrzeją. Dotyczy to głównie pomidorów gruntowych, które nie były wcześniej składowane w chłodniach. Warto jednak wiedzieć, że jeśli pomidory były przedtem przechowywane w temperaturze poniżej 10 st. C, to z pewnością już nigdy nie dojrzeją. Dojrzałe pomidory najlepiej przechowywać w suchym miejscu, gdzie panuje temperatura ok. 14 st. C. W takich warunkach można przechowywać je nawet 1-2 tygodnie.

Odchudza i usprawnia myślenie

Te pospolite, jakby się wydawało, rośliny mają bardzo niepospolite właściwości lecznicze. Obecnie pomidor nie jest ceniony jedynie przez smakoszy, ale również dietetyków i lekarzy. Składa się bowiem aż w 93% z wody i tylko niewielkiej ilości białka, węglowodanów oraz tłuszczów. Charakteryzuje się bardzo małą ilością kalorii – 100 g tych warzyw to zaledwie 15 kcal, dlatego doskonale sprawdza się w dietach odchudzających. Poza tym pomidor jest źródłem błonnika pokarmowego, dzięki któremu czujemy się syci. Zawarte w pomidorze kwasy organiczne pobudzają natomiast wydzielanie soków organicznych, regulując przemianę materii. Dzięki swojemu nieocenionemu składowi pomidory są wykorzystywane w dietach przeciw otyłości, w cukrzycy, chorobach serca. Zaleca się je szczególnie młodzieży oraz dzieciom w czasie intensywnego wzrostu, a także osobom cierpiącym na zaparcia. Ze względu na zawartość bromu pomidory działają kojąco. Pomidory to także nieocenione źródło witamin oraz pierwiastków takich jak żelazo czy potas. Szczególnie ważny jest ten drugi, który aktywnie neutralizuje szkodliwy nadmiar soli w naszej diecie, powodujący zwiększone ciśnienie tętnicze, zatrzymywanie wody oraz skurcze mięśni. Obecność potasu sprawia również, że opisywane warzywo wpływa pozytywnie na funkcjonowanie naszego mózgu, wydatnie polepszając jego zaopatrzenie w tlen. Wśród witamin istotną dla nas jest witamina A, która działa korzystnie na nerwy wzrokowe, wzmacniając je u osób pracujących przy komputerze i spędzających czas przed telewizorem. Ze względu na dużą zawartość kwasu foliowego do swojego jadłospisu powinny wprowadzić pomidory kobiety oczekujące dziecka, a także osoby znerwicowane żyjące w ciągłym stresie, bowiem warzywo to ma właściwości uspokajające i kojące nerwy. Pomidory pomagają nie tylko w uzyskaniu szczupłej sylwetki, lecz także – pięknej skóry. Zawarta w nich witamina C zwiększa stopień jej dotlenienia oraz wzmacnia drobne naczynia krwionośne, ożywiając ją i dodając blasku, a witamina E chroni przed powstawaniem zmarszczek i przedwczesnym starzeniem się. Korzystnie działa na urodę nie tylko w diecie, lecz także w zastosowaniu zewnętrznym – warto wiedzieć, że smarowanie twarzy lub rąk sokiem pomidorowym ma moc rozjaśniania przebarwień i łagodzenia zmian trądzikowych.

Antyrakowe warzywo

Pomidor jest jednym z najlepszych pokarmów chroniących ludzi przed nowotworami. Pomidory, szczególnie wtedy, gdy są podawane w postaci sosów czy przecierów, wprowadzają do naszego organizmu dawkę likopenu, która w znaczącym stopniu obniża działanie wolnych rodników. W normalnym procesie zamiany składników pokarmowych w potrzebną energię nasz organizm wytwarza wolne rodniki. Są one atomami, które posiadają wolne elektrony, przez to mogą łączyć się z innymi molekułami w reakcji chemicznej utleniania. Niezahamowana niczym reakcja utleniania ma bardzo niekorzystny wpływ na nasz organizm. Powoduje wiele groźnych chorób jak artretyzm, choroby serca oraz nowotwory. Podstawowym sposobem unicestwienia wolnych rodników, zanim jeszcze wyrządzą szkodę, jest antyutlenianie. Popularne antyutleniacze zawierają witaminy C i E, selen oraz beta-karoten. Ich rola polega na wiązaniu wolnych elektronów w rodnikach, przez co nie mogą one więcej wchodzić w niebezpieczne dla organizmu reakcje. Niestety, nasz organizm nie wytwarza sam likopenu, który działa antyrodnikowo, dlatego trzeba go dostarczać z zewnątrz. Na przykład jedząc codziennie pomidory, które są najlepszym źródłem tej substancji. Dieta bogata w likopen zapobiega zawałom serca i rozwojowi miażdżycy. Istnieją doniesienia, że zmniejsza ryzyko raka szyjki macicy. Dowiedziono również, że pomidory hamują proces zwyrodnienia plamki żółtej, które jest jedną z przyczyn utraty wzroku po 65. roku życia.

Likopen, który nadaje pomidorom głęboki, czerwony kolor, w 35% zmniejsza także ryzyko zachorowania na raka prostaty. Likopen należy do rodziny naturalnych pigmentów (karotenoidów) występujących u roślin i zwierząt. Najbardziej znanym, spośród około 500 występujących w przyrodzie karotenoidów, jest beta-karoten, występujący w marchwi i odpowiedzialny za wytwarzanie witaminy A. Jak dowodzą najnowsze badania, likopen jest jednym z najlepszych antyutleniaczy. Posiada właściwości chroniące nasz organizm przed licznymi chorobami, w tym przed rakiem. Mężczyźni z południowej części Europy, gdzie potrawy z udziałem pomidorów są jedzone szczególnie często, chorują na raka prostaty znacznie rzadziej niż ci z Ameryki czy północnej Europy. Naukowcy z Wydziału Medycyny Uniwersytetu Harvard zbadali prawie 50 000 mężczyzn w wieku 40-75 lat, u których w ciągu minionych 6 lat nie stwierdzono żadnych chorób nowotworowych. Określono ich preferencje co do 131 różnego rodzaju spożywanych produktów. Prowadzący doświadczenie naukowcy w formie wykresów przedstawili roczne spożycie różnych składników pokarmowych przez każdego mężczyznę. Prawie 50 różnych pokarmów, w tym sosy pomidorowe, pomidory, pizza i truskawki przyczyniały się do zmniejszenia ryzyka wystąpienia raka prostaty. Badacze stwierdzili, że trzy pierwsze z nich są źródłem likopenu, dostarczając około 82% całego likopenu potrzebnego człowiekowi. Z kolei truskawki również obniżają ryzyko wystąpienia raka, ale nie są źródłem likopenu. U tych mężczyzn, którzy co najmniej 10 razy tygodniowo jedli pokarmy zawierające pomidory, o 35% spadła zachorowalność na raka prostaty.

Przetworzony lepszy niż surowy
Jednym z najciekawszych i najbardziej zaskakujących odkryć w trakcie badań było to, że pomidory przetworzone (sosy, zupy pomidorowe, ketchup) mają lepsze działanie niż świeże warzywa. Likopen z soku pomidorowego nie jest zbyt łatwo przyswajalny, jednak kiedy zostanie podgrzany łącznie z oliwą, jego przyswajalność zdecydowanie wzrasta. Dlatego też przygotowanie sosów pomidorowych czy zup jest lepszym sposobem na dostarczenie organizmowi likopenu niż jedzenie surowych pomidorów. Jeśli chcemy dostarczyć naszemu organizmowi odpowiedniej ilości likopenu, powinniśmy codziennie zjeść jednego pomidora lub talerz zupy pomidorowej. W ten sam sposób podziałają również dwie łyżki keczupu albo szklanka soku.

Co za dużo, to niezdrowo

Dieta bogata w pomidory nie jest wskazana dla osób chorych na reumatoidalne zapalenie stawów i dnę moczanową. Muszą też na nie uważać cierpiący z powodu zgagi.
Jeśli mamy wrażliwy przewód pokarmowy, obierajmy pomidory ze skórki. Oczywiście nie używamy do tego noża ani obieraczki. Pomidorowa skóra najłatwiej schodzi po wcześniejszym sparzeniu wrzątkiem. Podobnie należy postąpić, gdy podajemy je osobom mającym problemy z gryzieniem. Warto też wiedzieć, że pomidory mogą uczulać. Powinny unikać ich matki karmiące, a do diety dzieci muszą być wprowadzane stopniowo – zmniejszy to ryzyko pojawienia się alergii.

Dwa pomidory dziennie:

  • pokrywają ok. 35 % dziennego zapotrzebowania na witaminę A, utrzymując w dobrej kondycji oczy oraz przedłużając młodość
  • dostarczają sporą dawkę witamin z grupy B, która wpływa korzystnie na układ nerwowy, a znajdująca się wśród nich witamina PP usprawnia metabolizm cukru i cholesterolu we krwi
  • są źródłem znacznej ilości witaminy C (prawie 100% dziennego zapotrzebowania). Witamina ta odpowiedzialna jest za produkcje kolagenu, zwiększanie wydajności układu odpornościowego oraz przyspieszanie gojenia ran

Pomidor świeży, 100 g

Nazwa

Wartość

Dzienne zapotrzebowanie

Kalorie

15 kcal

około 2000 kcal

Białko

0.9 g

45.6 g

Tłuszcz

0.2 g

55.56 g

Węglowodany

3.6 g

250 g

Błonnik

1.2 g

nie określone

Alkohol

0 g

-

Cholesterol

0 mg

68 mg

Witamina A

640 μg

1000 μg

Witamina C

23 mg

60 mg

Witamina D

0 mg

5 mg

Witamina E

1.2 mg

8 mg

Koncentrat pomidorowy 30%, 100 g

Nazwa

Wartość

Dzienne zapotrzebowanie

Kalorie

92 kcal

około 2000 kcal

Białko

5.6 g

45.6 g

Tłuszcz

1.5 g

55.56 g

Węglowodany

16.7 g

250 g

Błonnik

2.8 g

nie określone

Alkohol

0 g

-

Cholesterol

0 mg

68 mg

Witamina A

999.9 μg

1000 μg

Witamina C

38.1 mg

60 mg

Witamina D

0 mg

5 mg

Witamina E

2.3 mg

8 mg



Pokaż wszystkie artykuły...